STRUCTURAL AND FUNCTIONAL TYPOLOGY OF ABBREVIATIONS IN ENGLISH AND UZBEK INTERNET TERMINOLOGY

Annotatsiya

Internet texnologiyalarining jadal rivojlanishi global til tizimlarida terminologik shakllanish mexanizmlarini chuqur o'zgartirdi. Ushbu dinamik raqamli muhitda abbreviatura periferik stilistik qurilmadan leksik siqishning tarkibiy jihatdan ustun va funktsional ajralmas mexanizmiga aylandi. Ushbu tadqiqot ingliz va oʻzbek internet terminologiyasidagi qisqartmalarning struktur tipologiyasi, funksional motivatsiyasi va tillararo moslashuvini oʻrganadi. Tadqiqot 2010 va 2024 yillar oralig'ida texnik hujjatlar, akademik nashrlar, raqamli lug'atlar va rasmiy Internet standartlaridan to'plangan 412 atama birliklari korpusiga asoslanadi. Ko'p qatlamli kodlash modeli orqali qisqartmalar strukturaviy turga, etimologik kelib chiqishiga va funktsional roliga ko'ra tasniflandi. Miqdoriy tahlil shuni ko'rsatadiki, ingliz tilida boshlang'ich va harf-raqamli konstruktsiyalar ustunlik qiladi, o'zbek terminologiyasi esa assimilyatsiya qilingan qarz olish va fonetik moslashuvga kuchli moyillikni namoyon etadi. Topilmalar qisqartmalarning nafaqat lingvistik iqtisod vositasi, balki kontseptual barqarorlik va global hamkorlikni ta'minlovchi kognitiv-nominativ vosita sifatida ham ishlashini tasdiqlaydi. Tadqiqot qiyosiy terminologiya tadqiqotiga hissa qoʻshadi va oʻzbek akademik nutqida standartlashtirish boʻyicha tavsiyalar beradi.