TURLI TILLARDA FRAZEOLOGIZMLARDA ETNOMADANIY BELGILAR

Annotatsiya

Mazkur maqolada nemis va o‘zbek tillaridagi frazeologik birliklarda etnomadaniy belgilarning ifodalanishi qiyosiy-lingvomadaniy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda frazeologizmlarning xalq tafakkuri, milliy turmush tarzi, axloqiy me’yorlar va madaniy qadriyatlarni aks ettirishdagi o‘rni ochib beriladi. Ishda tavsifiy-analitik, qiyosiy-tipologik, semantik, lingvomadaniy va kontekstual tahlil metodlaridan foydalanilgan. Tahlil natijalari frazeologizmlar etnomadaniy tajribani saqlovchi va avloddan avlodga uzatuvchi muhim til qatlamlaridan biri ekanini ko‘rsatadi.Tadqiqot davomida aniqlanishicha, frazeologik birliklar har bir xalqning tarixiy shakllanish jarayoni, ijtimoiy hayot tarzi va ma’naviy qadriyatlari bilan chambarchas bog‘liqdir. Ular til tizimida barqaror va tayyor birliklar sifatida faoliyat yuritar ekan, o‘z tarkibida xalqning ko‘p asrlik tajribasi, urf-odatlari va an’analarini mujassam etadi. Shu sababli frazeologiya nafaqat lingvistik hodisa, balki etnomadaniy fenomen sifatida ham qaraladi.Nemis va o‘zbek tillaridagi frazeologik birliklar qiyosiy tahlil qilinganda, ularda milliy turmush tarziga xos realiyalar, mental stereotiplar va madaniy kodlar aks etishi kuzatiladi. Masalan, o‘zbek tilidagi ko‘plab frazeologizmlar oilaviy qadriyatlar, mehmondo‘stlik, jamoaviylik va kattalarga hurmat kabi tushunchalarni ifodalasa, nemis tilidagi birliklarda tartib-intizom, aniqlik, mehnatsevarlik va individuallik kabi xususiyatlar ustuvorlik qiladi. Bu esa har ikki xalqning ijtimoiy-madaniy rivojlanish yo‘li va qadriyatlar tizimi o‘rtasidagi farqlarni ko‘rsatadi.Semantik va lingvomadaniy tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, frazeologizmlar tarkibida etnomadaniy belgilar ko‘pincha obrazli vositalar orqali ifodalanadi.