MATEMATIK TERMINLARNING TARIXIY KELIB CHIQISHI VA ULARNING HOZIRGI ZAMON INGLIZ, RUS VA O‘ZBEK TILLARIDA FUNKSIYALANISHI

Annotatsiya

Maqolada matematik terminologiyaning shakllanish tarixiy manbalari ko‘rib chiqiladi hamda uning zamonaviy ingliz, rus va o‘zbek tillaridagi funksional xususiyatlari tahlil qilinadi. Matematik tizimning universalligiga qaramay, matematik tushunchalarning til orqali ifodalanishi har bir tilning tarixiy, madaniy va strukturaviy rivojlanish omillari bilan belgilanadigan milliy xususiyatlarga ega. Tadqiqot asosiy terminlarning etimologik tahlilini, so‘z yasalish modellarini qiyosiy o‘rganishni, semantik tasnifni hamda terminlarning ilmiy va umumtil diskursida qo‘llanish xususiyatlarini qamrab oladi. Aniqlanishicha, ingliz matematik terminologiyasi asosan grek-lotin an’analariga tayanadi va yuqori darajadagi xalqaro standartlashuv bilan ajralib turadi; rus terminologik tizimi internatsionalizmlarning moslashtirilishi hamda rivojlangan so‘z yasalish modeli bilan tavsiflanadi; o‘zbek terminologiyasi esa arab-fors merosi, rus tilidan kirib kelgan o‘zlashmalar va mahsuldor agglutinativ derivatsiyaning sintezini namoyon etadi. Tadqiqot natijalari matematik terminologiya nafaqat ilmiy kommunikatsiya vositasi, balki madaniy-lisoniy o‘ziga xoslikning ham ifodasi ekanligini tasdiqlaydi.